Jabber od A do Z

Jabber jest szczególnie popularny w Polsce, ponieważ jest konkurencyjny w stosunku do komunikatorów typu Gadu-Gadu. Jest dostępny za darmo i otwarty [na licencji open source]. Na przykład Wirtualna Polska prowadzi duży serwis Jabbera - poinformował Magazyn INTERNET Peter Saint-Andre, dyrektor wykonawczy Jabber Software Foundation. - Sądzimy, że na świecie jest około 25 milionów użytkowników Jabbera, ale nie znamy dokładnej liczby, ponieważ Jabber działa podobnie jak system e-mail, nie jest scentralizowany (tak jak serwisy MSN, Yahoo!, ICQ, AIM itd.). Trudno oszacować jaka część z tych 25 milionów to Polacy. Jacek Konieczny, członek Software Foundation, ocenia, że użytkowników Jabbera w Polsce jest jeszcze z pewnością dużo mniej niż Gadu-Gadu. Ilu dokładnie? Nie wiadomo.

Co to jest Jabber

Na witrynie Jabber Software Foundation (http://www.jabber.org), organizacji, która zajmuje się rozwojem Jabbera, można przeczytać, że "termin Jabber odnosi się do otwartych protokołów, przy użyciu których elementy XML mogą być przesyłane bezpośrednio między dwoma punktami w sieci, jak również do technologii wykorzystujących owe protokoły, jako infrastruktury stosowanej do budowy różnorodnych systemów komunikacyjnych działających w czasie rzeczywistym". Brzmi trochę pogmatwanie. W skrócie - Jabber odnosi się do protokołu, sieci i komunikatorów, które w tej sieci pracują. Służy komunikowaniu się w czasie rzeczywistym.

- Z samym słowem Jabber jest też jeden problem - zwraca uwagę Jacek Konieczny. - Jest to zastrzeżony znak towarowy firmy Jabber Inc. Przez to, po pierwsze, często protokół, sieć czy całe oprogramowanie jabberowe jest mylnie identyfikowane z tą jedną firmą. Po drugie, istnieją ograniczenia prawne w wykorzystaniu nazwy Jabber, np. w nazwach produktów czy usług. Firma Jabber Inc. dała JSF prawa do dysponowania nazwą, w szczególności zezwalając na jej używanie przez inne osoby i instytucje do rozwiązań związanych z protokołem XMPP, jednak to zezwolenie wiąże się z pewnymi ograniczeniami. To zamieszanie wynika między innymi z prawa obowiązującego w USA.

Nie tak dawno temu

- Jabber wystartował w 1999 r. jako jedyny projekt open-source tego typu. Teraz tych projektów jest wiele. Jest też wiele firm, które piszą oprogramowanie Jabber (Apple, Google, Sun itd.), a w internecie jest wiele serwerów Jabber - poinformował Peter Saint-Andre.

Technologia Jabbera została pokazana światu właśnie w 1999 r. za sprawą Jeremiego Millera. Dwa lata później utworzono Jabber Software Foundation (JSF), która zajęła się protokołem Jabber. Potem przyszedł czas na opracowanie i opisanie protokołu. W 2002 r. przy IETF (Internet Engineering Task Force) powstała grupa robocza, która rozpoczęła prace nad standaryzacją protokołu Jabber - od tej pory pod nazwą Extensible Messaging and Presence Protocol (XMPP). Dwa lata później IESG (Internet Engineering Steering Group) zaaprobowała cztery specyfikacje jako proponowane standardy. Zostały one opisane w odpowiednich dokumentach RFC.

- Nazwa Jabber pozostała przede wszystkim ze względów historycznych i jako nazwa zwyczajowa. Jest to też nazwa bardziej ogólna. Protokół XMPP to podstawa działania Jabbera, ale istniejące komunikatory i serwery wykorzystują też wiele rozszerzeń XMPP zdefiniowanych przez JSF. Mianem Jabber określa się często XMPP wraz z tymi rozszerzeniami. No i wciąż jest wiele serwerów i komunikatorów, które używają starego protokołu Jabbera (częściowo kompatybilnego z XMPP), więc trudno o nich mówić, że używają XMPP - komentuje Jacek Konieczny.

Dla kogo Jabbery

Zdaniem Jacka Koniecznego Jabber to narzędzie dla użytkowników, którzy potrzebują szybkiego komunikowania się między sobą, a nie zaczepiania przypadkowych osób czy plotkowania z rodziną bądź kolegami z pracy. Na serwerach Jabbera człowiek nie dostaje co chwilę wiadomości od nieznanych osób, choć oczywiście, jeśli ktoś ma ochotę, może rozmawiać z innymi, np. na czatach.

Sieć Jabber jest obsługiwana przez wiele serwerów. Nie ma jednego centralnego serwera, jak w przypadku komunikatorów typu ICQ. Wiele z tych serwerów to serwery ogólnodostępne, na których każdy może założyć konto i korzystać z usług wszystkich publicznych serwerów Jabber. Nie tylko tego, na którym zostało założone konto.

Wśród zalet używania Jabbera należałoby wymienić przede wszystkim bezpieczeństwo. Serwery umożliwiają bezpieczne komunikowanie się - szyfrowanie SSL, a komunikatory mają opcję szyfrowania PGP/GPG. Awaria jednego serwera nie oznacza, że nie ma się dostępu do sieci Jabber. Zawsze można wtedy skorzystać z usług innego serwera. Istotne jest również to, że komunikatory Jabbera nie wyświetlają reklam, a spam to jednostkowe przypadki. Na serwerach Jabbera wybiera się tylko te usługi, których się potrzebuje. Za pomocą komunikatora w sieci Jabber można łączyć się z użytkownikami innych sieci (np. GG, ICQ, Yahoo! itp.).

Jabber to korzystne rozwiązanie na komunikowanie się pracowników w firmach. Jabber jest na licencji open source i pozwala na dostosowanie oprogramowania do potrzeb firmy, a oprogramowanie jest dostępne za darmo. I co ważne, firmowe wiadomości nie wędrują przez ogólnodostępne serwery w internecie.

Każdy może uruchomić swój własny serwer. Koszt uruchomienia serwera będzie zależał od liczby użytkowników i ich wymagań.

- Serwer obsługujący kilkudziesięciu użytkowników (na potrzeby małej firmy) ma minimalne wymagania - wystarczy pecet z darmowym (i otwartym) oprogramowaniem. Jeśli użytkowników jest kilkuset czy kilka tysięcy, w tym około setki ciągle online, to będzie już potrzebny nie byle jaki pecet, ale każdy współczesny komputer sobie poradzi. Wymagania co do sprzętu i oprogramowania robią się poważne przy setkach tysięcy użytkowników i więcej. Ale nie każdy ma takie potrzeby - stwierdził Jacek Konieczny.

Uważa on, że w małej lub średniej firmie koszty sprzętu i oprogramowania nie będą problemem. Może nim być natomiast obsługa serwera, ponieważ potrzebny jest ktoś, kto go uruchomi, skonfiguruje i będzie się nim opiekował. Ocenia, że średnio przeciętny administrator nie powinien mieć z tym większych problemów.